Các biện pháp an toàn lao động khi phá dỡ công trình

Phá dỡ công trình là một công việc phức tạp và tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu không tuân thủ các biện pháp an toàn. Việc lập kế hoạch chi tiết, sử dụng trang thiết bị bảo hộ lao động và thực hiện đúng quy trình không chỉ giúp giảm thiểu tai nạn mà còn đảm bảo hiệu quả trong quá trình thi công. Hãy cùng Vận Tải An Khang tìm hiểu các biện pháp an toàn khi thi công phá dỡ công trình để bảo vệ tính mạng và môi trường xung quanh.

Hiện trạng thi công phá dỡ công trình tại Việt Nam

Thực trạng và hạn chế

Hiện nay, nhiều công trình cũ như nhà ở, chung cư, hoặc cơ quan được xây dựng từ thời bao cấp đã xuống cấp nghiêm trọng, gây mất an toàn và buộc phải phá dỡ. Tuy nhiên, lĩnh vực phá dỡ tại Việt Nam vẫn còn mang tính tự phát, thiếu tính chuyên nghiệp. Phần lớn các đơn vị phá dỡ hoạt động không có tổ chức, dẫn đến việc thực hiện sai quy trình và tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Hệ thống pháp lý về phá dỡ công trình hiện còn nhiều lỗ hổng, thiếu các quy chuẩn và chế tài cụ thể. Nhiều đơn vị không đủ năng lực nhưng vẫn tham gia vào lĩnh vực này, dẫn đến các hậu quả đáng tiếc như tai nạn lao động hoặc hư hỏng công trình lân cận.

Việc phá dỡ, dù diễn ra nhanh hơn xây dựng, lại đòi hỏi trình độ chuyên môn cao, các biện pháp an toàn khi phá dỡ công trình, tính toán kỹ lưỡng về kết cấu và hướng đổ của công trình. Các trường hợp đơn vị không có kinh nghiệm thực hiện phá dỡ thường dẫn đến những tai nạn nghiêm trọng, ảnh hưởng đến cả người lao động và môi trường xung quanh.

Xem thêm: Cách dự toán phá dỡ công trình

Những vấn đề thường gặp

• Không gian thi công chật hẹp gây nguy hiểm cho công nhân và cư dân gần công trình.
• Tiếng ồn và bụi từ công trường ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng.
• Công nhân làm việc trong môi trường ô nhiễm với nhiều nguy cơ như nước bẩn, vật liệu xây dựng sắc nhọn.
• Các tai nạn phổ biến bao gồm vật liệu rơi trúng người hoặc sụp đổ các bộ phận công trình.
• Phế liệu xây dựng không được dọn dẹp kịp thời, gây nguy hiểm cho người qua lại.
• Một số công trình phá dỡ làm ảnh hưởng đến kết cấu của các công trình lân cận, dẫn đến hiện tượng nghiêng nhà, nứt tường hoặc sàn.

Nguyên nhân xảy ra mất an toàn trong thi công tháo dỡ nhà

Đơn vị thi công

• Phần lớn các đơn vị thi công hoạt động nhỏ lẻ, trang thiết bị thô sơ, phụ thuộc nhiều vào sức lao động thủ công.
• Phương tiện và kỹ thuật phá dỡ không phù hợp với điều kiện thực tế của từng công trình.
• Máy móc không đảm bảo chất lượng, không được kiểm định và bảo trì định kỳ.
• Không tuân thủ quy trình an toàn lao động như che chắn khu vực thi công hoặc chống đỡ kết cấu trước khi phá dỡ.
• Thiếu các chương trình đào tạo bài bản về an toàn lao động, biện pháp an toàn khi phá dỡ công trình và bảo hộ cho công nhân.

Công nhân phá dỡ

• Đa phần là lao động phổ thông, chưa qua đào tạo chuyên nghiệp, ý thức bảo hộ kém.
• Không sử dụng các thiết bị bảo hộ cá nhân dù được trang bị.
• Sức khỏe không đảm bảo do môi trường làm việc ô nhiễm và công việc nặng nhọc.

Các cơ quan quản lý

• Chưa thực hiện thanh tra và xử lý nghiêm túc đối với các đơn vị vi phạm.
• Công tác huấn luyện an toàn lao động chưa được đầu tư đúng mức, thiếu các thiết bị thực hành thực tế cho người lao động.

Những yếu tố trên khiến công tác thực hiện biện pháp an toàn khi phá dỡ công trình tại Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị thi công, người lao động và cơ quan quản lý để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

Các rủi ro tiềm ẩn khi phá dỡ công trình

Trong thi công phá dỡ nhà và tháo dỡ công trình, rủi ro luôn tồn tại nếu không được kiểm soát chặt chẽ về kỹ thuật, an toàn lao động và quy trình tổ chức. Điều này không chỉ gây thiệt hại nghiêm trọng về tài sản mà còn đe dọa trực tiếp đến tính mạng con người.

Biện pháp an toàn trước khi phá dỡ

Trước khi bắt đầu thi công phá dỡ nhà hoặc tháo dỡ mặt bằng, việc chuẩn bị kỹ lưỡng đóng vai trò quyết định đến mức độ an toàn, tiến độ và hiệu quả thi công. Giai đoạn này giúp đánh giá đúng hiện trạng công trình, hạn chế rủi ro và đảm bảo quá trình thi công diễn ra có kiểm soát.

Khảo sát và nắm rõ đặc điểm công trình

Việc khảo sát hiện trạng là bước bắt buộc trước khi lập phương án phá dỡ. Đơn vị thi công cần thu thập đầy đủ thông tin để đánh giá mức độ phức tạp của công trình:

• Xác định loại công trình: nhà bê tông cốt thép, nhà cấp 4, nhà tường gạch, mái tôn hoặc kết cấu hỗn hợp
• Kiểm tra số tầng, kết cấu chịu lực và tình trạng xuống cấp của từng hạng mục
• Đánh giá vị trí công trình, khoảng cách với nhà dân, công trình lân cận ở bốn phía
• Khảo sát mặt bằng để xác định khu vực tập kết máy móc, vật tư và xe vận chuyển
• Kiểm tra điều kiện giao thông, lối vào công trình có đủ rộng cho thiết bị thi công hay không
• Xem xét hệ thống điện, nước hiện hữu để lên phương án ngắt hoặc đấu nối phục vụ thi công
• Ghi nhận các yêu cầu đặc biệt như: giữ lại hạng mục, thời gian thi công, hoặc quy định xử lý phế thải

Việc khảo sát càng chi tiết thì phương án thi công càng chính xác và an toàn.

Hoàn thiện thủ tục pháp lý liên quan

Trước khi thi công, cần đảm bảo đầy đủ hồ sơ và thông báo theo quy định để tránh phát sinh rủi ro pháp lý:

• Thông báo kế hoạch thi công đến chính quyền địa phương, công an khu vực và các hộ dân lân cận
• Phối hợp với đơn vị điện lực và cấp nước để ngắt hoặc di dời hệ thống hạ tầng kỹ thuật
• Xin phép lưu thông cho xe tải, máy móc chuyên dụng phục vụ thi công
• Ký hợp đồng thu gom và xử lý phế thải xây dựng đúng quy định
• Thực hiện thủ tục tạm trú cho công nhân nếu thi công dài ngày tại công trường
• Bổ sung các giấy tờ khác theo yêu cầu thực tế của từng địa phương

Đây là bước đảm bảo công trình được thi công hợp pháp và hạn chế tranh chấp phát sinh.

Bố trí và chuẩn bị mặt bằng thi công

Công trường cần được tổ chức khoa học trước khi đưa thiết bị vào hoạt động:

• Thiết kế lối đi riêng cho xe tải và máy móc ra vào công trình
• Xác định khu vực tập kết vật liệu, xà bần và thiết bị thi công
• Lắp đặt biển báo an toàn, đèn cảnh báo và khu vực cấm vào
• Chuẩn bị hệ thống điện, nước tạm phục vụ thi công
• Đánh giá hệ thống thoát nước để tránh ngập úng hoặc ảnh hưởng khu vực xung quanh
• Bố trí lán trại, khu nghỉ tạm cho kỹ thuật viên và công nhân
• Thiết lập giàn giáo, lưới chắn và bạt che để đảm bảo an toàn khi tháo dỡ và hạn chế bụi, vật rơi

Việc tổ chức mặt bằng tốt giúp quá trình thi công diễn ra trơn tru và giảm thiểu rủi ro.

Chuẩn bị thiết bị và máy móc theo từng giai đoạn

Thi công phá dỡ cần nhiều loại thiết bị khác nhau, được phân bổ theo từng giai đoạn cụ thể:

Giai đoạn chuẩn bị:

• Máy cắt, máy hàn, máy uốn và cắt thép
• Dụng cụ cầm tay như búa, đục, máy khoan bê tông
• Xe tải vận chuyển vật liệu
• Thiết bị bảo hộ lao động cho công nhân

Giai đoạn phá dỡ thủ công:

• Búa phá bê tông cầm tay
• Máy khoan và máy cắt nhỏ
• Thiết bị hỗ trợ phun nước giảm bụi

Giai đoạn phá dỡ phần móng và kết cấu ngầm:

• Máy xúc chuyên dụng
• Thiết bị phá bê tông công suất lớn
• Phương tiện vận chuyển xà bần khối lượng lớn

Việc chuẩn bị đúng và đủ thiết bị giúp đảm bảo tiến độ, đồng thời giảm thiểu rủi ro trong quá trình thi công.

Xem thêm: Cách tính khối lượng phá dỡ

Biện pháp an toàn lao động, vệ sinh môi trường trong thi công tháo dỡ

Trong quá trình thi công phá dỡ công trình, yếu tố an toàn lao động, vệ sinh môi trường và phòng cháy chữa cháy luôn được đặt lên hàng đầu. Đây không chỉ là yêu cầu bắt buộc về kỹ thuật mà còn là tiêu chí đảm bảo chất lượng thi công, bảo vệ con người và hạn chế tối đa ảnh hưởng đến khu vực xung quanh.

Thiết lập hệ thống quản lý an toàn tại công trường

Ngay từ khi bắt đầu triển khai, công trường phải được thiết lập hệ thống quản lý an toàn rõ ràng:

• Xây dựng nội quy an toàn lao động bắt buộc cho tất cả nhân sự tham gia thi công
• Kiểm soát ra vào bằng thẻ công nhân hoặc danh sách đăng ký cụ thể
• Bắt buộc sử dụng đầy đủ trang bị bảo hộ lao động: mũ bảo hộ, giày chống trượt, găng tay, áo phản quang, kính bảo hộ khi cần thiết
• Tổ chức phổ biến quy trình an toàn trước khi thi công để đảm bảo mọi người hiểu rõ rủi ro và cách xử lý tình huống

Việc quản lý con người chặt chẽ giúp giảm tối đa tai nạn do thiếu ý thức hoặc thiếu thông tin trong quá trình làm việc.

Biện pháp che chắn và cảnh báo khu vực thi công

Khu vực phá dỡ phải được kiểm soát phạm vi rõ ràng để tránh ảnh hưởng ra bên ngoài:

• Dựng hàng rào chắn kiên cố xung quanh công trình
• Sử dụng lưới an toàn, bạt che bụi để hạn chế vật liệu rơi và phát tán bụi ra môi trường
• Lắp đặt biển cảnh báo nguy hiểm, khu vực cấm vào ở nhiều vị trí dễ quan sát
• Ban đêm cần có đèn cảnh báo nếu thi công kéo dài hoặc khu vực có người qua lại

Mục tiêu là không để người không phận sự tiếp cận khu vực nguy hiểm.

Đảm bảo lực lượng và thiết bị vận hành đạt chuẩn

Thiết bị và người vận hành là hai yếu tố quyết định độ an toàn của toàn bộ công trình:

• Máy móc cơ giới chỉ được vận hành bởi người có chứng chỉ hoặc kinh nghiệm thực tế
• Kiểm tra tình trạng máy trước ca làm việc: hệ thống thủy lực, phanh, đầu phá bê tông, dây cáp…
• Nhân sự tham gia thi công phải đảm bảo đủ sức khỏe, không sử dụng rượu bia hoặc chất kích thích
• Hệ thống điện thi công phải được lắp đặt đúng kỹ thuật, có aptomat và thiết bị ngắt khẩn cấp

Không được phép đưa thiết bị không đạt chuẩn vào vận hành.

Quy trình thi công đảm bảo an toàn kết cấu

Trong quá trình phá dỡ, cần tuân thủ nguyên tắc kỹ thuật để tránh sập đổ mất kiểm soát:

• Không phá dỡ đồng loạt theo chiều thẳng đứng một cách tùy tiện
• Chia công trình thành từng khu vực nhỏ để xử lý theo thứ tự
• Ưu tiên phá từ trên xuống dưới, từ ngoài vào trong
• Giữ lại các điểm chống đỡ tạm thời nếu công trình còn cao hoặc kết cấu yếu
• Bố trí người giám sát liên tục trong quá trình thi công

Cách làm này giúp kiểm soát hướng sập và giảm nguy cơ tai nạn nghiêm trọng.

Kiểm soát tiếng ồn và vệ sinh môi trường

Thi công phá dỡ thường tạo ra bụi và tiếng ồn lớn, vì vậy cần có biện pháp giảm thiểu:

• Sử dụng thiết bị thi công phù hợp, hạn chế máy gây tiếng ồn quá lớn khi không cần thiết
• Phun nước thường xuyên để giảm bụi phát tán trong không khí
• Thu gom xà bần, vật liệu thải theo từng giai đoạn, tránh tồn đọng tại công trường
• Giữ vệ sinh khu vực xung quanh cổng ra vào để không ảnh hưởng giao thông và dân cư

Việc kiểm soát tốt môi trường giúp giảm phản ứng tiêu cực từ khu vực lân cận và đảm bảo hình ảnh chuyên nghiệp.

Thu gom, phân loại chất thải và xử lý đúng quy định

Toàn bộ chất thải từ quá trình phá dỡ phải được quản lý chặt chẽ:

• Phân loại rác thải xây dựng (bê tông, sắt thép, gạch vụn, vật liệu tái chế)
• Vận chuyển bằng xe chuyên dụng đến nơi xử lý hợp pháp
• Không đổ thải bừa bãi gây ô nhiễm môi trường
• Ưu tiên tái chế vật liệu còn sử dụng được để giảm chi phí và hạn chế rác thải

Việc phá dỡ công trình không chỉ đòi hỏi kỹ thuật mà còn yêu cầu sự nghiêm túc trong việc đảm bảo an toàn lao động và bảo vệ môi trường. Thực hiện đầy đủ các biện pháp an toàn khi phá dỡ công trình là trách nhiệm của cả nhà thầu, công nhân và cơ quan quản lý. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu tai nạn, bảo vệ tính mạng mà còn góp phần duy trì sự chuyên nghiệp và bền vững trong ngành xây dựng. Hãy luôn đặt yếu tố an toàn lên hàng đầu để công tác phá dỡ diễn ra hiệu quả và an toàn nhất!